Seksualiteit in beeld

Gastdocent Jennifer Lyon Bell over de genreles Moderne Erotische Film

Filmstudenten van allerlei disciplines, van scenarioschrijvers tot cameraregisseurs, vertellen me vaak dat het zelden voorkomt dat filmopleidingen hen begeleiden in hoe je seksualiteit in beeld kunt brengen. Toch bevatten talloze films, in vrijwel elk genre, persoonlijke relaties waarin de personages een romantische of seksuele band aangaan of die juist net begint te ontstaan.

Daar komt bij dat onze kennis over seksualiteit doorgaans vrij beperkt is. Vaak baseren we ons op onze eigen ervaringen, omdat dat de enige bron is die we hebben. Daarnaast putten velen uit: de verhalen van vrienden (die niet altijd volledig waar of representatief zijn), en de seksvoorstellingen in porno, een bron die niet altijd even representatief of realistisch is.

Door het genre Modern Erotic Cinema te bestuderen, bied ik scenarioschrijvers de instrumenten om bewust na te denken over hoe zij seksualiteit in hun script willen behandelen. In grote lijnen bespreken we vragen als: waarom zou je een romantische of seksuele relatie als centraal thema willen positioneren, of juist niet? Wat kan dat betekenen voor je verhaal, je personages of het publiek?

Op een dieper niveau onderzoeken we de verschillende vormen van seksualiteit die personages kunnen uitdrukken. Door de klassieke tegenstelling tussen “normale” en “afwijkende” seks los te laten, ontdekken we dat er, in film net als in het echte leven, net zoveel manieren zijn om seksualiteit te beleven als er persoonlijkheden bestaan. Ons publiek verdient meer dan oppervlakkige of clichématige seksscènes.

Daarnaast bespreken we nog een aantal fundamentele vragen: hoe kunnen we zien dat een personage “goede” seks heeft, terwijl onze eigen referentiekaders allemaal anders zijn? Wanneer voelt een seksscène aan als porno, en hoe kun je dat anders benaderen als schrijver of regisseur? En hoe herken je de belangrijke ethische kanttekeningen bij een scenario waarin seksualiteit een thema is? Door hierover te praten, help ik studenten begrijpen dat seksualiteit op beeld niet alleen om naaktheid of spanning draait, maar vooral om karakterontwikkeling, machtsverhoudingen, kwetsbaarheid en verbinding. De vraag is niet alleen wat we laten zien, maar waarom en hoe.

Jennifer Lyon Bell is een prijswinnende erotische filmregisseur en oprichter van Blue Artichoke Films in Amsterdam. Haar films zijn te zien geweest bij onder andere Zomergasten en CPH:DOX, het Copenhagen International Documentary Film Festival. Ze is universitair docent op diverse Europese opleidingen waar ze lesgeeft over seksscènes in de film, en tevens adviseur bij het erotische filmarchief van Eye Filmmuseum. Daarnaast geeft ze workshops over het ontwerpen van seksscènes en begeleidt ze producties als professioneel adviseur bij film- en televisiescripts waarin seksualiteit een rol speelt. Vanuit haar streven naar een ethische manier van werken met seksualiteit op de set, heeft ze zich opgeleid tot intimiteitscoördinator: iemand die het creatieve proces ondersteunt door open communicatie, veiligheid en zorgvuldigheid te waarborgen, zowel voor acteurs als makers.