
Met fictie kun je magische werelden betreden
Interview met filmmaker en oud-student Sven Peetoom
Filmmaker Sven Peetoom kwam in 2022 naar de Scenariovakschool. Hij volgde bij ons het eerste jaar van de opleiding. Tijdens dat jaar schreef hij de korte film Kakek die nu gerealiseerd is en onlangs tijdens het Imagine Filmfestival in première ging.
De moeder van Sven maakte kindertheater waardoor hij al jong in aanraking kwam met theater. Hij studeerde film- en literatuurwetenschap in Leiden waar hij vooral theoretisch geschoold werd, maar ook leerde monteren. Hierdoor ging hij al snel bedrijfsfilmpjes maken en richtte, ondernemend als hij was, op zijn 19e ook zijn eigen bedrijfje op. Om zijn praktische kennis te vergroten is Sven na de universiteit nog naar het European Filmcollege in Denemarken gegaan waar je in korte tijd de basis van het filmmaken leert. Terug in Nederland heeft hij vervolgens aan zoveel mogelijk zogenaamde talentrajecten deelgenomen zoals Go Short Academy, VPRO-dorst, 3-lab, CineSud, Noordelijk filmfestival waardoor hij de gelegenheid kreeg om meerdere korte fictie en documentairefilms te kunnen maken.
Wat brachten die talenttrajecten jou?
Als autodidact heb je nog helemaal geen netwerk en weet je niet goed hoe de filmwereld er eigenlijk uitziet. Dat is iets wat ik met die trajecten heb kunnen opbouwen. Zo leerde ik bij VPRO-dorst bijvoorbeeld hoe het bij de omroepen werkt en bij andere trajecten leerde ik weer producenten kennen wat de drempel verlaagde om hen te benaderen met een idee. Ook heb ik aan verschillende wedstrijden meegedaan en dan kon je bijvoorbeeld 10.000 euro winnen en had je een klein productiebudgetje om een korte film mee te maken en als je dat dan met vrienden deed, lukte dat net. Op die manier kun je wel laten zien wat je in huis hebt, maar de stap van die zeer lowbudgetfilms naar een korte film bij een producent met een serieuzer budget bleef lastig. Daarom besloot ik, samen met een vriend, om een eigen stichting op te richten en zo hebben we uiteindelijk de korte documentaire Indisch Zwijgen kunnen realiseren. Die film bracht iets teweeg, het is een film over een thema dat dichtbij me ligt maar waar de tijd ook echt rijp voor was. De NOS maakte er een item over en hij werd zelfs in de Tweede Kamer besproken. Toen heeft een distributeur onze film samen met een andere korte film in de bioscoop uitgebracht. Uiteindelijk heeft dit succes er ook weer voor gezorgd dat ik mijn volgende documentaires Tussen wal en schip en Mama’ku heb kunnen maken die beiden een Kristallen film ontvingen.
Verhalen die dichtbij liggen
Kort nadat ik Indisch Zwijgen maakte, besloot ik ook naar de Scenariovakschool te gaan. Dat was vooral omdat ik de sprong naar fictie wilde maken en ik merkte dat er op dat gebied echt nog bepaalde vakkennis ontbrak. Ik wil verhalen maken die dichtbij me liggen, waardoor ik ook liever niet met andere schrijvers werk, maar op mijn eigen scenario’s kreeg ik nog best veel kritiek. Dat personages allemaal op dezelfde manier spraken, of dat de spanningsboog ontbrak. En als ik het dan teruglas dacht ik, ze hebben eigenlijk gelijk, dat moet beter. Een van mijn sterke punten als maker is denk ik dat ik goed kan omgaan met feedback. Ik neem feedback, zeker als die van een professional komt, in elk geval heel serieus.
Mid point
Op de Scenariovakschool was structuur voor mij echt het grote ding. Als beginnend filmmaker zet je je daar toch vaak een beetje tegen af. Niemand gaat mij vertellen wat de regels zijn. Maar ik ontdekte dat je structuur niet als regels moet zien, maar eerder als een bepaalde flow, de hartslag, of ademhaling die van nature in verhalen zit. Soms komt de klik bij dit soort dingen pas als je het een aantal keer hebt gehoord. Ik had daarbij ook veel aan de boeken die ons werden aangeraden zoals Into the woods van John Yorke, toen ik dat las ontstond er echt een klik. Vooral het begrijpen van het belang van een mid point. Dat mid point zie je dan ook ineens in alle verhalen en films. Het is het moment waarop het verhaal radicaal verandert, een groot scharnierpunt dat voelt alsof de vloer echt onder je vandaan valt en waarbij je als publiek ook een soort thrill ervaart. Bij beginnende filmmakers zie je vaak dat hun films heel rechtlijnig zijn. Het begint bij A en gaat naar B. Terwijl een goed mid point ervoor zorgt dat er in je verhaal ook echt iets verandert en verhalen gaan nu eenmaal bijna altijd over verandering. Ik gebruik die lessen over structuur nu zowel in mijn fictiefilms als bij mijn documentaires.
Wanneer kies je voor documentaire en wanneer voor fictie?
Ik begin vaak bij de research naar een bepaald onderwerp, dan ontdek ik de personages en de thema’s die leven. Ik kies voor documentaire wanneer ik in het heden nog echt toegang tot het onderwerp heb en voor fictie als dat niet meer het geval is. Daarnaast is fictie voor mij vaak iets persoonlijker en geeft het ook ruimte aan zaken die voorbij het rationele liggen, zoals een magische of geestenwereld. Met fictie kun je die werelden betreden. Ik verbaas me erover dat we in Nederland zoveel sociaal-realistische fictiefilms maken, daarvan denk ik dan vaak dat kun je ook met documentaire doen. Ik voel me erg aangetrokken door films die boven het realisme uitstijgen, zoals genrefilms. Van het maken van fictiefilms heb ik veel geleerd over hoe story telling werkt en dat heb ik ook kunnen gebruiken in mijn documentaires. Van het maken van documentaires heb ik weer veel geleerd over authenticiteit en echte dialogen. Terugkijkend denk ik dat al die korte films die ik de afgelopen jaren heb gemaakt echt een speeltuin waren waarin ik van alles heb kunnen uitproberen, wat werkt en wat niet. Dat neem ik nu mee bij de ontwikkeling van mijn eerste lange speelfilm en mijn volgende lange documentaires.
